Operacja wszczepienia endoprotezy biodra to dla wielu pacjentów moment przełomowy, który tak naprawdę dopiero rozpoczyna drogę powrotu do sprawności. To dopiero początek procesu leczenia. Koniecznym elementem jest odpowiednio zaplanowana i prowadzona rehabilitacja po endoprotezie biodra. To proces odbudowy całego układu ruchu – mięśni, powięzi, kontroli nerwowo-mięśniowej, stabilizacji miednicy, a także prawidłowych wzorców ruchowych. Pacjent przez długi czas przed operacją poruszał się bowiem w sposób kompensacyjny. Z tego powodu organizm musi nauczyć się funkcjonować od nowa, w nowych warunkach biomechanicznych.
Przeczytaj również: Ból nadgarstka od komputera
Spis treści:
Dlaczego rehabilitacja po endoprotezie biodra decyduje o końcowym efekcie leczenia?
Po operacji ból biodra zwykle znacząco się zmniejsza. Jednakże sam implant nie przywraca automatycznie sprawności mięśni i prawidłowej kontroli ruchu. Przed zabiegiem pacjent często przez lata ograniczał ruch w biodrze, a to doprowadziło do zaniku mięśni pośladkowych i osłabienia mięśni stabilizujących miednicę.
Jeżeli rehabilitacja nie zostanie prawidłowo poprowadzona, pacjent może utrwalić nieprawidłowe schematy ruchowe. W konsekwencji pojawiają się przeciążenia kręgosłupa lędźwiowego, bóle kolan, przeciążenia drugiego biodra i zaburzenia równowagi. Co to oznacza w praktyce? Operacja usuwa jedną przyczynę bólu, ale bez fizjoterapii mogą pojawić się kolejne problemy.
Rehabilitacja po operacji biodra jest także ważna w kontekście zapobiegania powikłaniom. Obejmuje:
- profilaktykę zakrzepicy,
- zapobieganie przykurczom mięśniowym,
- utrzymanie zakresu ruchu,
- przywrócenie prawidłowego obciążania kończyny dolnej.
Adaptacja organizmu do endoprotezy. Co dzieje się w ciele po operacji?
Po wszczepieniu endoprotezy biodra organizm musi przejść proces adaptacji do nowych warunków pracy stawu. Mięśnie otaczające biodro muszą nauczyć się stabilizować implant. Z kolei układ nerwowy musi nauczyć się nowej mechaniki ruchu.
W pierwszych tygodniach dochodzi do przebudowy napięcia mięśniowego. Część mięśni jest osłabiona, inne nadmiernie napięte. Zaburzona jest również propriocepcja, czyli czucie głębokie odpowiedzialne za kontrolę ruchu i stabilność stawu. Dlatego pacjent może początkowo czuć niepewność podczas chodzenia lub zmian pozycji.
Proces takiej adaptacji trwa miesiące, dlatego tak ważne jest kontynuowanie rehabilitacji także po zakończeniu intensywnej terapii pooperacyjnej.
Etapy rehabilitacji po endoprotezie biodra – jak wygląda powrót do sprawności?
Proces rehabilitacji można podzielić na kilka głównych faz, które płynnie przechodzą jedna w drugą i wymagają indywidualnego dopasowania do pacjenta.
Pierwsza faza obejmuje okres bezpośrednio po operacji. W tym czasie najważniejsze jest bezpieczne uruchamianie pacjenta, zapobieganie powikłaniom oraz nauka podstawowych czynności dnia codziennego. Pacjent uczy się prawidłowego wstawania z łóżka, siadania, korzystania z kul oraz bezpiecznego chodzenia.
Druga faza skupia się na odbudowie siły mięśniowej i stabilizacji miednicy. W tym okresie wprowadzam ćwiczenia wzmacniające mięśnie pośladkowe, mięśnie tułowia oraz stabilizatory biodra. Ważne jest bowiem przywrócenie prawidłowego wzorca chodu.
Trzecia faza to powrót do aktywności funkcjonalnej. Obejmuje trening równowagi, koordynacji oraz przygotowanie do codziennych aktywności, takich jak dłuższe spacery, praca zawodowa czy aktywność sportowa o umiarkowanym obciążeniu.
Jak długo trwa rehabilitacja po endoprotezie biodra?
Nie ma jednego uniwersalnego schematu. Podstawowa sprawność funkcjonalna często wraca w ciągu kilku tygodni. Jednakże pełna odbudowa siły mięśniowej i stabilizacji może trwać kilka miesięcy. Z kolei całkowita adaptacja organizmu do implantu może trwać nawet rok. Przez cały ten okres rehabilitacja obejmuje edukację ruchową, profilaktykę przeciążeń i treningi funkcjonalne dopasowane do stylu życia pacjenta
Pacjenci po rehabilitacji mogą wracać do spacerów, jazdy na rowerze, pływania, treningu funkcjonalnego. Przy czym istotne jest stopniowe, kontrolowane zwiększanie obciążeń i prawidłowa technika ruchu.
Podsumowanie
Rehabilitacja po endoprotezie biodra decyduje o jakości życia pacjenta po operacji. Systematyczna fizjoterapia, indywidualnie dobrane ćwiczenia i świadome podejście do własnego ciała pozwalają odzyskać sprawność i uniknąć powikłań. Ponadto, cieszyć się aktywnym życiem przez wiele lat po zabiegu.
