Nie każda asymetria mięśniowa jest więc problemem wymagającym leczenia. Nie każda oznacza również wadę postawy, nieprawidłowy wzorzec ruchowy albo zwiększone ryzyko kontuzji. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy różnica pomiędzy stronami staje się na tyle duża, że wpływa na jakość ruchu, zdolność do generowania siły, kontrolę motoryczną, stabilność stawów lub tolerancję na obciążenie. W takich przypadkach asymetria może być jednym z elementów szerszej dysfunkcji układu ruchu.

Przeczytaj również: Ból kręgosłupa przy schylaniu. Co może być jego źródłem?

Spis treści:

• Asymetrie mieśniowe
• Dominująca strona ciała
• Dysfunkcja
• Kontuzje
• Fizjoterapeuta

Czym są asymetrie mięśniowe?

Asymetria mięśniowa to różnica pomiędzy prawą i lewą stroną ciała dotycząca ich budowy, funkcjonowania albo zdolności mięśni do wykonywania określonego zadania. Może dotyczyć między innymi:

• masy mięśniowej,
• obwodu kończyny,
• siły maksymalnej,
• siły eksplozywnej,
• wytrzymałości mięśniowej,
• zakresu ruchu,
• napięcia mięśniowego,
• aktywacji poszczególnych mięśni,
• koordynacji ruchowej,
• zdolności do stabilizacji stawu,
• kontroli motorycznej.

To bardzo ważne, ponieważ asymetria nie zawsze jest widoczna gołym okiem. Dwie kończyny mogą wyglądać niemal identycznie, a jednocześnie istotnie różnić się siłą lub zdolnością do kontroli ruchu. Z drugiej strony widoczna różnica w wielkości mięśni nie musi oznaczać, że dana osoba ma problem funkcjonalny.

Można więc wyróżnić asymetrię strukturalną i funkcjonalną.

Asymetria strukturalna odnosi się przede wszystkim do różnic anatomicznych lub morfologicznych. Może być związana z budową ciała, długością kończyn, proporcjami mięśni albo naturalną dominacją jednej strony.

Asymetria funkcjonalna dotyczy natomiast sposobu, w jaki organizm wykorzystuje prawą i lewą stronę podczas ruchu. To właśnie ten rodzaj asymetrii jest szczególnie interesujący z punktu widzenia fizjoterapii.

Asymetrie mięśniowe a dominująca strona ciała

Jednym z najczęstszych powodów asymetrii jest dominacja jednej strony. W codziennym życiu większość czynności wykonujemy w powtarzalny sposób. Piszemy jedną ręką, nosimy torbę po jednej stronie, korzystamy z telefonu w określony sposób, podczas pracy przy biurku często preferujemy tę samą pozycję. Z czasem układ nerwowy optymalizuje więc wykonywanie tych czynności.

Strona dominująca może stać się bardziej precyzyjna, silniejsza lub lepiej skoordynowana. Nie oznacza to jednak, że wszystkie mięśnie po stronie dominującej muszą być większe lub silniejsze. Przykładowo, osoba praworęczna może mieć większą siłę chwytu prawej ręki, ale niekoniecznie znacząco większą masę mięśniową całej kończyny.

Podobnie w sporcie asymetria może być elementem specjalizacji. Tenisista, golfista czy zawodnik sportów walki wykonuje wiele ruchów rotacyjnych w określonym kierunku. Adaptacja do takich obciążeń może prowadzić do różnic pomiędzy stronami. Nie każda asymetria sportowa wymaga więc „wyrównania”. Czasami jest ona wręcz niezbędnym elementem efektywnego wykonywania danej dyscypliny.

Kiedy asymetria mięśniowa może wskazywać na dysfunkcję?

Asymetria staje się bardziej istotna klinicznie, gdy zaczyna wpływać na funkcję. Może to nastąpić wtedy, gdy jedna strona ciała jest wyraźnie słabsza, szybciej się męczy, nie potrafi wygenerować odpowiedniej siły lub nie jest w stanie kontrolować ruchu w takim samym stopniu jak druga. Szczególnie ważne jest to w przypadku asymetrii, która pojawiła się nagle lub rozwinęła po urazie.

Przykładem może być pacjent po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego. Nawet po zakończeniu podstawowej rehabilitacji może utrzymywać się różnica w sile mięśnia czworogłowego uda pomiędzy kończynami. Jeżeli pacjent wróci do sportu bez odzyskania odpowiedniej funkcji, może mieć trudności z wykonywaniem dynamicznych zadań. Podobnie wygląda sytuacja po złamaniu, unieruchomieniu, operacji czy długotrwałym okresie odciążania kończyny.

W takich przypadkach asymetria nie jest tylko cechą wyglądu. Może świadczyć o tym, że organizm nie odzyskał jeszcze pełnej zdolności do obciążania danej strony.

Czy asymetrie mięśniowe powodują kontuzje?

Czasami mogą być jednym z czynników, ale nie można traktować ich jako jedynej przyczyny urazu. Kontuzje są najczęściej wynikiem interakcji wielu elementów. Znaczenie mają między innymi:

• wielkość i tempo wzrostu obciążeń,
• historia wcześniejszych urazów,
• poziom przygotowania fizycznego,
• regeneracja,
• sen,
• technika ruchu,
• specyfika dyscypliny,
• zmęczenie,
• czynniki środowiskowe.

Asymetria może być jednym z elementów tego układu.

Przykładowo, jeśli zawodnik po urazie kolana nadal ma znacząco słabszą kończynę, a jednocześnie wraca do intensywnego treningu bez odpowiedniego przygotowania, problemem nie jest sama asymetria. Problemem jest niedopasowanie możliwości organizmu do wymagań aktywności.

Kiedy warto zgłosić się do fizjoterapeuty?

Konsultacja fizjoterapeutyczna może być szczególnie wartościowa, jeśli asymetrii towarzyszą dolegliwości lub ograniczenie funkcji.

Warto skorzystać z profesjonalnej oceny, gdy zauważasz wyraźną różnicę w sile kończyn, masz trudności z wykonywaniem ruchów jedną stroną ciała, wracasz do aktywności po urazie lub regularnie doświadczasz kontuzji. Również sportowcy mogą korzystać z oceny asymetrii jako elementu monitorowania przygotowania motorycznego. Warto, abyś wiedział, czy Twój organizm jest przygotowany do konkretnych obciążeń.

Artykuł Asymetrie mięśniowe. Kiedy są naturalne, a kiedy wskazują na dysfunkcję? pochodzi z serwisu Masaż, Fizjoterapia, Rehabilitacja - Szymon Budnik.